VALDEI ALS DA VALDEI
Drama tenor ina novella da Gian Fontana
Autur: Andreas Cadonau
Presentaziuns: Teater el liber2002 el Casti Munt sogn Gieri
ils 12, 13, 17, 19, 20, 24, 26, 27 da fenadur 2002
"Sper il open air Val Lumnezia ei il teater el liber "Valdei als da Valdei" senza dubi stau il punct culminont dils eveniments culturals en Surselva." (La Quotidiana)
Andreas Cadonau ha schau inspirar dalla novella dil scriptur sursilvan Gian Fontana "Il president da Valdei" e transcret la novella ed inscenau quella per la representaziun el Casti dil Munt s. Gieri. El dat al drama il tetel "Valdei als da Valdei". Cun quels plaids entscheivan ils tschentaments dil vitget alpin Valdei. Quels cuntegnan il spért ch'ha regiu cheu duront tschentaners: Negin jester duei anflar cheu plaz e sulaz!
Il drama tematisescha era in stgir capetel ella historia svizra: La veta e cultura dils parlers ch'ei vegnida disfatga cun scarpar dapart las famiglias e bandischar affons dils parlers en casas d'affons. Quelle tragedia ch'ei vegnida alla glisch ils onns siatonta integrescha Andreas Cadonau en sia inscenaziun.
Entschatta
Entginas dunnas ein serimnadas entuorn la fontauna e fan lur lischiva. Ellas fan beffas cun ina caultscha sutenèn d’umens. In bueder ch’ei malvesius el vitg perquei ch’el vegn d’ordvart, vegn sperasvi e semischeida el discuors. El ri sur dalla virilitad da quels da Valdei e condemnescha ils usits da maridar dalla populaziun dil vitg.
1. Scena
La suprastonza communala vilentan las renfatschas dil bueder che pretenda ch’ils affons da Valdei vegnian adina pli tups entras la maridaglia denter parantella. Els fan pressiun sil president da Valdei ch’el deigi prender a mauns enzatgei encunter il bueder.
2. Scena
Il bueder sedivertescha dil fatg, ch’el ha procurau per agitaziuns el vitg. El ei il sulet habitont da Valdei ch’ei buc indigens. Ed el ei era il suletg ch’ughegia da far oposiziun. Il bueder vul denton bandunar il vitg ed ha vendiu casa e clavau a parlers.
3. Scena
La gretta dalla suprastonza communala crescha ad in crescher. Surtut cu els audan che parlers vegnan a star a Valdei. Il president emprova da quietar ses consuprastonts. El cusseglia da star ruasseivels e buc agir nunponderadamein. Ed il president sa ch’il bueder ha, cun sia beffa davart ils usits da maridar a Valdei, empau raschun.
4. Scena
Ils parlers ein malsegirs co els vegnan acceptai el vitg. Negin dils habitonts da Valdei beneventa els. Cun lur musica emprovan els da carmalar ils indigens sin la plazza Cadruvi. Ils parlers entscheivan a saltar ed emprovan era dad intimar quels da Valdei da saltar cun els.
5. Scena
Il president communal arriva e scarpa in ord l’auter saltunzas e saltunzs. Lu discuora el cun la scheffa dils parlers. El fa ad ella la proposta da vender la casa dil bueder alla vischnaunca ni da brattar quella cun ina casa agl ur dil vitg. La cau-parlera refusescha tut las propostas e manegia ch’els, ils parlers, vegnien mo a passentar igl unviern a Valdei. Denton vegnien lur affons a visitar la scola a Valdei.
6. Scena
Il fegl dil president sa dapi il sault sin la plazza Cadruvi buc pli emblidar ina giuvna parlera. El s'entaupa cun ella. Ella denton fa mo beffas dad el ed numna tut ils desideris ch’il giuven savessi haver. Il giuven vul denton mo aunc ina ga saltar cun la giuvna parlera.
7. Scena
Ils habitonts da Valdei selamentan. Dapi l’arrivada dils parlers seigien pliras caussas vegnidas enguladas. Ed insumma seigi ei ina vergugna da ver tala glieud el vitg e la suprastonza fetschi nuot encunter.
8. Scena
In representant dall’ugadira e dus polizists arrivan a Valdei. Il representant dall’ugadira ei perschuadius da saver sligiar il problem dils parlers. Prender naven ils affons als parlers e surdar quels a famiglias undreivlas ei sia proposta. La vischnaunca da Valdei sappi prender als parlers il dretg da tgira per lur affons. Per far quei drovi ei sulettamein ina suttascripziun...
9. Scena
La cau-parlera s'entaupa cul president da Valdei. El inculpescha la parlera – ch’ella e sia glieud seigien la cuolpa per la miseria el vitg. Ella declara al president, che Valdei seigi stau sia davosa speronza e perquei seigi ella vegnida cun siu pievel cheu a habitar. Surtut hagi ella quintau cun sia protecziun. Il president da Valdei ei surstaus. La parlera regorda el denton vid in eveniment ord temps vargai…
Inscenaziun: Andreas Cadonau
Reschia: Julia Soliva
acturas e acturs:
Martin Gabriel - Il president da Valdei
Dorina Soliva - La parlera
Luisa Catrina Cadonau - Feglia dalla parlera
Remo Veraguth - Fegl dil president
Romana Brunold - Parlera giuvna
Georg Candrian - Il bueder
Mathias Pfister - Representant dall'ugadira
Curdin Cadonau - Suprastont
Martin Cadonau - Suprastont
Paul Hunger - Suprastont
Sino Hunger - Suprastont
Martina Cadonau - Lavunza
Michaela Hunger - Lavunza
Verena Risch - Lavunza
Salomé Veraguth - Lavunza
Annalisa Halter - Parlera
Jacqueline Pfister - Parlera
Toni Grischott - Parler
Gieri Pfister - Parler
Jeremias Risch - Parler
Adolf Veraguth - Parler
Wilhelm Pfister - Polizist
Ludivic Spescha - Polizist
Vincenz Bertogg, Marcus Candrian, Nesa Pfister, Jacob Pfister, Yvonne Hunger e biars auters - Pievel dil vitg e Pievel da parlers
Concepziun da glisch - Ueli Binggeli
Creaziun da costums - Lilo Kuhn
Placat - Corsin Fontana
Homepage - Vito Camenisch
Cumposiziun cant e musica - Rest Giusep Tuor
Dirigenta - Andrea Veraguth
Accumpignament instrumental - Maurus Blumenthal, Jrena Cadruvi, Patricia Cadruvi, Prisca Candrian
Tribuna - Bruno Bundi e gidonters
Glisch - Robert Veraguth e gidonters
Costums - Dora Veraguth e gidontras
Sminca - Regula Cadonau e gidontras
Infrastructura/parcadis - Marcus Candrian e gidonters
Electricitad - Sino Hunger
Restauraziun - Irena Bundi e gidonters
Comité d'organisaziun
President - Mathias Pfister
Vicepresidenta - Romana Brunold
Finanzas - Curdin Cadonau
Sponsoring - Gieri Pfister
Secretariat - Michael Sutz
Reclama e medias - Georgina Janki e Thomas Cadonau
Bunamein l'entira populaziun dil vitg da 400 habitontas e habitonts ei stada cumpigliada en ina fuorma ni l'autra el teater el liber. Senza igl engaschi digl entir vitg fuss in project da tala dimensiun buc staus realisabels. L'uniun da teater engrazia alla vischnaunca da Vuorz, Fundaziun Munt s. Gieri, Club da judo, Club da skis, Societad da tir, Uniun da dunnas, Uniun da cant, Uniun da giuventetgna ed Uniun samaritana per lur collavuraziun e lur sustegn.
anavos: Producziuns
